फेब्रुवारी 2026 च्या उत्तरार्धात सुरू झालेल्या इराण युद्धामुळे जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर मोठा परिणाम झाला असून आर्थिक धक्के बसले आहेत आणि व्यापक भू-राजकीय तणाव वाढण्याची भीती निर्माण झाली आहे. Strait of Hormuz या सामुद्रधुनीच्या बंदमुळे—ज्यातून जगातील सुमारे 20% तेल आणि एलएनजी वाहतूक होते—1970 नंतरचा सर्वात मोठा पुरवठा खंडित झाला आहे, ज्यामुळे जागतिक स्तरावर महागाई वाढली असून मंदीचा धोका निर्माण झाला आहे. संपूर्ण तिसरे महायुद्ध अपरिहार्य नसले तरी NATO समर्थित अमेरिका आणि इराण-रशिया-चीन यांच्यातील गटबाजी तसेच या संघर्षाचा व्यापक परिणाम पाहता, शीतयुद्धानंतर प्रथमच जागतिक संघर्षाचा धोका अधिक वाढलेला आहे. 

या युद्धामुळे आंतरराष्ट्रीय हवाई सेवा, पर्यटन आणि व्यापारावरही मोठा परिणाम झाला आहे, कारण अनेक देशांनी आपले हवाई क्षेत्र बंद केले असून वाहतूक आणि पुरवठा साखळी विस्कळीत झाली आहे.

आर्थिक दृष्टिकोनातून पाहता, महागाई वाढणे, उत्पादन खर्च वाढणे आणि आर्थिक मंदीचा धोका निर्माण होणे हे या युद्धाचे प्रमुख परिणाम आहेत. शेअर बाजारात घसरण झाली असून तेलाच्या किमती वाढल्यामुळे गुंतवणूकदारांमध्ये अनिश्चितता वाढली आहे.

भविष्यात या संघर्षामुळे जागतिक पातळीवर नवीन गटबाजी (अमेरिका व तिचे सहयोगी विरुद्ध इराण व त्याचे सहयोगी) अधिक तीव्र होण्याची शक्यता आहे. तसेच मध्यपूर्वेत संघर्ष वाढण्याची आणि प्रॉक्सी युद्धे (इतर देशांमार्फत होणारे युद्ध) वाढण्याची भीती निर्माण झाली आहे.

दीर्घकालीन परिणामांमध्ये देश ऊर्जा स्रोतांमध्ये विविधता आणण्याचा प्रयत्न करतील, पर्यायी ऊर्जा स्रोतांकडे वळतील आणि जागतिक व्यापार व्यवस्थेत बदल घडतील.

एकूणच, अमेरिका–इराण युद्ध हे केवळ प्रादेशिक संघर्ष नसून जागतिक अर्थव्यवस्था, राजकारण आणि सुरक्षेवर दीर्घकालीन परिणाम करणारे महत्त्वाचे संकट ठरत आहे.

लेखक - श्री. उदयकुमार गायकवाड, वित्तीय व कायदाशास्त्र क्षेत्रात २५ वर्षांचा अनुभव आणि G.uDay Consultancy येथे वरिष्ठ सल्लागार आहेत. (लेखाचे कॉपीराईटस राखीव आहेत)